Składki ZUS a zawieszenie działalności gospodarczej

Różnorodne czynniki zmuszają nierzadko przedsiębiorców do podjęcia decyzji o czasowym zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej. Formalną możliwość zawieszenia wykonywanej działalności wprowadzono z dniem 20 września 2008 r. na mocy przepisów ustawy z dnia 10 lipca 2008 r., nowelizującej ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. 2008, Nr 141, poz. 888).

 

 

W sposób szczegółowy, problem zawieszenia działalności gospodarczej reguluje obecnie art. 14a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W myśl ust.1 wskazanego przepisu, przedsiębiorca niezatrudniający pracowników ma możliwość zawieszenia wykonywanej działalności na okres od 30 dni (z zastrzeżeniem, iż jeśli zawieszenie obejmuje wyłącznie miesiąc luty określonego roku – ów minimalny okres równy jest liczbie dni miesiąca lutego, przypadającej w tymże roku) do 24 miesięcy. Oprócz oznaczenia ram czasowych, w jakich możliwe jest zawieszenie działalności, przytoczony przepis stanowi wyraźnie, iż możliwość zawieszenia nie dotyczy przedsiębiorców, którzy zatrudniają pracowników.

Jeśli przedsiębiorca, spełniający ww. warunek zdecyduje się na okresowe zaprzestanie działalności, powinien mieć świadomość, iż decyzja taka nie pozostanie bez wpływu na obowiązki w przedmiocie ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Jak kształtują się zmiany w tym zakresie?

 

Wpływ zawieszenia działalności na obowiązki w zakresie ubezpieczeń społecznych

Kwestię podlegania ubezpieczeniom społecznym przedsiębiorcy w okresie zawieszenie przez niego wykonywania działalności gospodarczej rozstrzyga jednoznacznie art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przesądza on, iż w przedmiotowym okresie przedsiębiorca nie podlega obowiązkowi ubezpieczeniowemu. Art. 36a ust. 2 tejże ustawy precyzuje, że zawieszenie działalności skutkuje ustaniem obowiązku ubezpieczeń społecznych od dnia, w którym rozpoczyna się termin zawieszenia, aż po dzień poprzedzający wznowienie wykonywania działalności. Z kolei art. 36a ust. 3 przesądza, iż w czasie zawieszenia wykonywanej działalności, przedsiębiorca, który opłaca składkę wyłącznie za siebie zwolniony jest z obowiązków: opłacania składek oraz składania deklaracji rozliczeniowych.

Warto podkreślić, że chociaż ustawa wyłącza – w okresie zawieszenia działalności – obowiązkowe podleganie ubezpieczeniom społecznym, przedsiębiorcy przysługuje prawo przystąpienia do ubezpieczeń: emerytalnego i rentowego. Możliwość dobrowolnego objęcia tymi ubezpieczeniami wynika bowiem z brzmienia art. 36a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten ogranicza jednak możliwość dobrowolnego ubezpieczenia tylko w we wskazanym zakresie (ubezpieczenie emerytalne i rentowe), wyraźnie wyłączając ją w odniesieniu do ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego.

 

Wpływ zawieszenia działalności na obowiązki w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego

Podobnie, jak ma to miejsce w przypadku ubezpieczeń społecznych, w okresie zawieszenia przez przedsiębiorcę działalności ustaje również obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne. Regulacja taka wynika z przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Wyłączenie obowiązku ubezpieczeniowego powoduje, iż przedsiębiorca nie jest zobowiązany do opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Podobnie jak w przypadku ubezpieczeń społecznych, w okresie zawieszenia wykonywania działalności przedsiębiorca może – na zasadzie dobrowolności – przystąpić do ubezpieczenia zdrowotnego. Uprawienie takie wynika wprost z art. 69 ust. 1a wyżej wspomnianej ustawy.

Warto mieć jednak na względzie fakt, iż składka na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne będzie zauważalnie wyższa, niż ma to miejsce w przypadku ubezpieczenia obowiązkowego. W przypadku dobrowolnego przystąpienia do ubezpieczenia – podstawę wymiaru składki stanowi bowiem kwota deklarowanego miesięcznego dochodu, nie niższa jednak od kwoty odpowiadającej przeciętnemu miesięcznemu wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw z poprzedniego kwartału, włącznie z wypłatami z zysku (co wynika z art. 68 ust. 4 ustawy). Decydując się zatem – w okresie zawieszenia wykonywania działalności – na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne, przedsiębiorca musi się zatem liczyć z ponoszeniem większych wydatków na opłacenie składki na to ubezpieczenie.

Przykład

Wysokość (minimalnej) składki na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc sierpień 2011 r.

1). Przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą – podlegający obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu

9% x 2704,31 zł (podstawa wymiaru) = 243,39 zł

2). Przedsiębiorca w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, który zdecydował się na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne

9% x 3573,27zł (podstawa wymiaru) = 321,59 zł

Wniosek: różnica (w skali miesiąca) w wysokości składki – w porównaniu z okresem,
gdy przedsiębiorca aktywnie wykonywał działalność gospodarczą – wynosi blisko 80 zł. W skali roku – różnica ta będzie już jednak bardziej zauważalna, wynosząc około 900 zł.