Kod tytułu ubezpieczenia - który wybrać?

Podczas wypełniania różnorodnych formularzy ZUS,  wiele osób staje przed nie lada wyzwaniem w momencie napotkania komórki, w której należy podać odpowiedni kod tytułu ubezpieczenia. Składający wniosek często nie wiedzą,  czym w ogóle jest ów kod. Osoby posiadające doświadczenie w wypełnianiu ZUS-owskich formularzy zwykle taką wiedzę posiadają, jednak nawet w ich przypadku wybór odpowiedniego kodu ubezpieczenia stanowi poważny dylemat.

Warto więc – chociażby w uproszczeniu – wyjaśnić podstawowe kwestie związane z pojęciem kodu tytułu ubezpieczenia.

Zobacz też:  KODY TYTUŁU UBEZPIECZENIA – WAŻNE ZMIANY

Co to jest kod tytułu ubezpieczenia i czemu on służy? Otóż kodem tytułu ubezpieczenia określany jest składający się z 6 znaków (cyfr) numer, jaki wykorzystywany jest w licznych formularzach ZUS do celów identyfikacji ubezpieczonego w zakresie ubezpieczeń: społecznego i zdrowotnego. Kod ten znajduje zastosowanie w takich formularzach, jak na przykład:

  • ZUS ZUA ( Zgłoszenie do ubezpieczeń \ Zgłoszenie zmiany danych osoby ubezpieczonej)
  • ZUS ZZA (Zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego \ Zgłoszenie zmiany danych)
  • ZUS ZWUA (Wyrejestrowanie z ubezpieczeń)
  • ZUS RCA (Imienny raport miesięczny o należnych składkach i wypłaconych świadczeniach)

Na sześcioznakowy kod tytułu ubezpieczenia składają się 3 części:

- pierwsze 4 znaki określają  podmiot podstawowy wraz z rozszerzeniem

- kolejny (pojedynczy) znak – określa ustalone bądź nieustalone prawo do emerytury lub renty

- ostatni (również pojedynczy) znak – oznacza stopień niepełnosprawności

Większe problemy, niż zdefiniowanie kodu tytułu ubezpieczenia, sprawia bez wątpienia wybór właściwego kodu podczas wypełniania ZUS-owskich druków. Dobierając odpowiedni kod tytułu ubezpieczenia warto uwzględnić pełną listę możliwych kodów, określoną w załączniku nr 18 do rozporządzenia MPiPS w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz innych dokumentów (Dz.U. 2009, Nr 186, poz. 1444 z późn. zm.).  Stosownie do aktualnego brzmienia wskazanego rozporządzenia (tzn. uwzględniającego zmianę załącznika nr 18 z dniem  1 października 2011 r.) , poszczególne elementy składające się na kod tytułu ubezpieczenia mogą przyjąć następującą wartość:

Podmiot podstawowy wraz z rozszerzeniem

01 10 -       pracownik podlegający ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu

01 11 -       pracownik podlegający ubezpieczeniom społecznym i z mocy przepisów szczególnych niepodlegający ubezpieczeniu zdrowotnemu

01 12 -       osoba pobierająca świadczenie szkoleniowe wypłacane po ustaniu zatrudnienia

01 13 -       pracownik, za którego płatnik składek skorzystał z dofinansowania składek na ubezpieczenia społeczne ze środków budżetu państwa i Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na podstawie art. 25 ust. 2, 3 lub 3a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92, z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2008 r., a obecnie ma obowiązek dopłaty składek i przekazuje po dniu 30 czerwca 2008 r. dokumenty rozliczeniowe korygujące za okres do grudnia 2007 r.

01 20 -       pracownik młodociany

01 24 -       były pracownik mianowany lub były urzędnik służby cywilnej, z którym został rozwiązany stosunek pracy, pobierający świadczenie pieniężne za okres po ustaniu zatrudnienia

01 25 -       pracownik podlegający ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu, opłacający składki na własne ubezpieczenia w przypadku określonym w art. 109 rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE L 74 z 27.03.1972, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 05, t. 1, str. 35), zwanego dalej "rozporządzeniem Rady (EWG) nr 574/72" albo w art. 21 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z 30.10.2009, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem Rady (WE) nr 987/2009

01 26 -       pracownik podlegający ubezpieczeniom społecznym i z mocy przepisów szczególnych niepodlegający ubezpieczeniu zdrowotnemu, opłacający składki na własne ubezpieczenia w przypadku określonym w art. 109 rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 albo w art. 21 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 987/2009

02 00 -       osoba wykonująca pracę nakładczą

02 13 -       osoba wykonująca pracę nakładczą, za którą płatnik składek skorzystał z dofinansowania składek na ubezpieczenia społeczne ze środków budżetu państwa i Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na podstawie art. 25 ust. 2, 3 lub 3a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2008 r., a obecnie ma obowiązek dopłaty składek i przekazuje po dniu 30 czerwca 2008 r. dokumenty rozliczeniowe korygujące za okres do grudnia 2007 r.

03 10 -       członek rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną

03 20 -       osoba wykonująca pracę w spółdzielni lub w gospodarstwie rolnym spółdzielni na innej podstawie niż stosunek pracy, niebędąca jej członkiem i wynagradzana według zasad obowiązujących członków spółdzielni, w tym kandydat na członka spółdzielni

04 11 -       osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług

04 17 -       osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług, z mocy przepisów szczególnych niepodlegająca ubezpieczeniu zdrowotnemu

04 21 -       osoba współpracująca z osobą wykonującą umowę agencyjną, umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług

04 24 -       osoba współpracująca z osobą wykonującą umowę agencyjną, umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług z mocy przepisów szczególnych niepodlegająca ubezpieczeniu zdrowotnemu

04 26 -       osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług, opłacająca składki na własne ubezpieczenia w przypadku określonym w art. 109 rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 albo w art. 21 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 987/2009

04 28 -       osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług, z mocy przepisów szczególnych niepodlegająca ubezpieczeniu zdrowotnemu, opłacająca składki na własne ubezpieczenia w przypadku określonym w art. 109 rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 albo w art. 21 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 987/2009

04 30 -       osoba sprawująca opiekę nad dziećmi na podstawie umowy uaktywniającej w rozumieniu ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. Nr 45, poz. 235), dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia stanowi kwota nie wyższa niż wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę

04 31 -       osoba sprawująca opiekę nad dziećmi na podstawie umowy uaktywniającej w rozumieniu ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia stanowi nadwyżka ponad kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę

05 10 -       osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych niemająca ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 60 % kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, oraz osoba prowadząca niepubliczną szkołę, placówkę lub ich zespół, na podstawie przepisów o systemie oświaty

05 11 -       osoba współpracująca z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność

05 12 -       osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych mająca ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 60 % kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia

05 13 -       osoba niepełnosprawna, która po raz pierwszy podjęła prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej i skorzystała z dofinansowania składek na ubezpieczenia społeczne ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na podstawie art. 25 ust. 3b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2008 r., a obecnie ma obowiązek dopłaty składek i przekazuje po dniu 30 czerwca 2008 r. dokumenty rozliczeniowe korygujące za okres do grudnia 2007 r.

05 20 -       twórca

05 30 -       artysta

05 40 -       osoba prowadząca pozarolniczą działalność w zakresie wolnego zawodu

05 43 -       wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólnicy spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej

05 44 -       osoba prowadząca pozarolniczą działalność, z mocy przepisów szczególnych niepodlegająca ubezpieczeniu zdrowotnemu

05 45 -       osoba współpracująca z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, z mocy przepisów szczególnych niepodlegająca ubezpieczeniu zdrowotnemu

05 70 -       osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą niemająca ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 30 % kwoty minimalnego wynagrodzenia

05 72 -       osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą mająca ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 30 % kwoty minimalnego wynagrodzenia

06 10 -       poseł lub senator pobierający uposażenie

07 10 -       stypendysta sportowy pobierający stypendium podlegający z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu albo wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu

07 20 -       stypendysta sportowy pobierający stypendium podlegający z tego tytułu wyłącznie ubezpieczeniom społecznym

08 00 -       osoba wykonująca odpłatnie pracę na podstawie skierowania do pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania

09 10 -       osoba bezrobotna pobierająca zasiłek dla bezrobotnych, osoba pobierająca świadczenie integracyjne

09 11 -       osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium

09 20 -       osoba pobierająca stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, na które została skierowana przez powiatowy urząd pracy lub inny niż powiatowy urząd pracy podmiot kierujący oraz osoba pobierająca stypendium w okresie odbywania studiów podyplomowych

09 40 -       osoba zamieszkała w Rzeczypospolitej Polskiej pobierająca zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne

09 41 -       osoba pobierająca zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne, zamieszkała w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA)

10 10 -       duchowny, nieprowadzący pozarolniczej działalności gospodarczej, opłacający składkę od minimalnej podstawy wymiaru

10 11 -       duchowny, nieprowadzący pozarolniczej działalności gospodarczej, opłacający składkę od minimalnej podstawy oraz od zadeklarowanej nadwyżki ponad minimalną podstawę wymiaru, należną za okres do dnia 31 marca 2004 r.

10 12 -       duchowny, nieprowadzący pozarolniczej działalności gospodarczej, opłacający składkę od zadeklarowanej nadwyżki ponad minimalną podstawę wymiaru

10 20 -       duchowny, nieprowadzący pozarolniczej działalności gospodarczej, będący członkiem zakonu kontemplacyjno-klauzurowego lub misjonarzem, opłacający składkę od minimalnej podstawy wymiaru

10 40 -       alumn seminarium duchownego, nowicjusz, postulant, juniorysta przed ukończeniem 25. roku życia, objęty dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi

10 50 -       alumn seminarium duchownego, nowicjusz, postulant i juniorysta, podlegający ubezpieczeniu zdrowotnemu

11 10 -       żołnierz niezawodowy w służbie czynnej

11 11 -       osoba odbywająca służbę zastępczą

11 12 -       osoba odbywająca nadterminową zasadniczą służbę wojskową

11 13 -       osoba odbywająca okresową służbę wojskową

11 14 -       funkcjonariusz w służbie kandydackiej oraz kandydat na żołnierza zawodowego

11 20 -       żołnierz zawodowy

11 30 -       funkcjonariusz Policji

11 31 -       funkcjonariusz Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu

11 32 -       funkcjonariusz Straży Granicznej

11 33 -       funkcjonariusz Państwowej Straży Pożarnej

11 34 -       funkcjonariusz Służby Celnej

11 35 -       funkcjonariusz Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego albo Biura Ochrony Rządu

11 40 -       funkcjonariusz Służby Więziennej

11 50 -       osoba w stanie spoczynku pobierająca uposażenie

11 51 -       osoba pobierająca uposażenie rodzinne

11 52 -       osoba pobierająca uposażenie po zwolnieniu ze służby lub świadczenia pieniężne o takim samym charakterze

11 53 -       żołnierz lub funkcjonariusz, za którego jest obowiązek opłacenia składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w związku ze zwolnieniem ze służby lub utratą prawa do emerytury bądź renty

12 11 -       osoba przebywająca na urlopie wychowawczym

12 40 -       osoba pobierająca zasiłek macierzyński

13 10 -       osoba, która na podstawie odrębnych przepisów lub układów zbiorowych pracy pobiera świadczenie socjalne wypłacane w czasie urlopu innego niż kolejowy

13 20 -       osoba pobierająca zasiłek socjalny na czas przekwalifikowania zawodowego i poszukiwania nowego zatrudnienia

13 21 -       osoba, która na podstawie odrębnych przepisów lub układów zbiorowych pracy pobiera świadczenie socjalne wypłacane w czasie urlopu kolejowego

13 22 -       osoba pobierająca świadczenie socjalne w okresie zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy

14 22 -       świadczeniobiorca, za którego jednostka organizacyjna pomocy społecznej albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta ma obowiązek opłacać składki

15 00 -       małżonek pracownika skierowanego do pracy w przedstawicielstwie dyplomatycznym, urzędzie konsularnym, stałym przedstawicielstwie przy ONZ lub w innej misji specjalnej za granicą, w instytucie, ośrodku informacji kultury za granicą

16 10 -       obywatel polski wykonujący pracę w podmiocie zagranicznym za granicą lub w podmiocie zagranicznym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli podmiot nie posiada w Rzeczypospolitej Polskiej swojej siedziby ani przedstawicielstw

17 00 -       osoba sprawująca opiekę nad członkiem rodziny spełniającym warunki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, podlegająca dobrowolnym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym

18 10 -       student, uczestnik studiów doktoranckich lub osoba odbywająca staż adaptacyjny, podlegający dobrowolnym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym

18 11 -       student lub uczestnik studiów doktoranckich, za którego szkoła wyższa lub jednostka organizacyjna prowadząca studia doktoranckie jest zobowiązana do opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne

18 30 -       słuchacz Krajowej Szkoły Administracji Publicznej

19 00 -       osoba kontynuująca ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz osoba podlegająca dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej

20 10 -       sędzia

20 20 -       prokurator, ławnik sądowy, aplikant Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury

20 30 -       sędzia lub prokurator, za którego jest obowiązek opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne, w związku z rozwiązaniem lub wygaśnięciem stosunku służbowego

21 10 -       dziecko lub uczeń niepodlegający ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu

21 20 -       słuchacz zakładu kształcenia nauczycieli niepodlegający ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu

22 10 -       kombatant, za którego składki na ubezpieczenie zdrowotne ma obowiązek opłacać Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

22 30 -       osoba podlegająca ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu uprawnienia do świadczeń alimentacyjnych na podstawie ugody sądowej lub prawomocnego orzeczenia sądu

22 40 -       członek rady nadzorczej, podlegający z tego tytułu ubezpieczeniu zdrowotnemu

24 10 -       osoba objęta dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym lub wolontariusz, niepodlegający ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu, za którego składkę na ubezpieczenie zdrowotne dobrowolnie finansuje korzystający, o którym mowa w przepisach o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

25 00 -       emeryt lub rencista zamieszkały w Rzeczypospolitej Polskiej, którego składka na ubezpieczenie zdrowotne finansowana jest przez świadczeniobiorcę

25 01 -       emeryt lub rencista zamieszkały w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), którego składka na ubezpieczenie zdrowotne finansowana jest przez świadczeniobiorcę

25 10 -       emeryt lub rencista zamieszkały w Rzeczypospolitej Polskiej, którego składka na ubezpieczenie zdrowotne jest finansowana z budżetu państwa

25 11 -       emeryt lub rencista zamieszkały w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), którego składka na ubezpieczenie zdrowotne finansowana jest z budżetu państwa

30 00 -       osoba, za którą należy rozliczyć i opłacić składki lub należne świadczenia w dokumentach rozliczeniowych składanych nie wcześniej niż za następny miesiąc, po ustaniu tytułu do ubezpieczeń

50 00 -       inny tytuł do ubezpieczeń

 

Ustalone bądź nieustalone prawo do emerytury lub renty:

0 -   osoba, która nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty

1 -   osoba, która ma ustalone prawo do emerytury

2 -   osoba, która ma ustalone prawo do renty

 

Stopień niepełnosprawności:

0 -   osoba nieposiadająca orzeczenia o niepełnosprawności lub osoba, która posiada orzeczenie i nie przedłożyła go płatnikowi składek

1 -   osoba, która przedłożyła płatnikowi składek orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności

2 -   osoba, która przedłożyła płatnikowi składek orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności

3 -   osoba, która przedłożyła płatnikowi składek orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności

4 -   osoba, która przedłożyła płatnikowi orzeczenie o niepełnosprawności wydawane osobom do 16. roku życia

 

Zestawiając ze sobą kolejno wszystkie 3 elementy kodu (podmiot podstawowy wraz z rozszerzeniem, oznaczenie odnoszące się do ustalonego \ nieustalonego prawa  do emerytury \ renty oraz oznaczenie określające stopień niepełnosprawności) – otrzymamy prawidłowy kod tytułu ubezpieczenia dla danego ubezpieczonego.  

Przykładowo, kod 01 10 00 oznaczać będzie: pracownika, podlegającego ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu, bez ustalonego prawa do emerytury lub renty, nie posiadającego orzeczenia o niepełnosprawności.